Heden & Verleden
Door Richard Zuiderveld

Help! Onze cultuur verdwijnt!

„We moeten onze Nederlandse cultuur beschermen!” De provinciale verkiezingen zijn in aantocht en dan komen dit soort uitspraken weer voorbij. Partijen als FVD en de PVV gebruiken het ‘trots op Nederland gevoel’ als stokpaardje voor hun politieke ambities. Wilders en Baudet willen ons het gevoel geven dat ons land bedreigd wordt door de boze buitenwereld. „Pas op voor de EU en islam!”

Ze staan niet alleen. De afgelopen jaren heb ik alle werelddelen kunnen bezoeken en tientallen landen mogen leren kennen. Waar ik ook kwam - in Nieuw-Zeeland of Zuid-Afrika en van Brazilië tot Vietnam - overal worstelen mensen met hun cultuur. Velen hebben het gevoel dat hun identiteit verdwijnt en dat de jeugd geen aandacht heeft voor geschiedenis en tradities. Hoe kan het dat dit overal voorkomt?

Voor mij is er één oorzaak het belangrijkst: amerikanisering. Na de Tweede Wereldoorlog was Europa gebroken en twee nieuwe supermachten regeerden de wereld: de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Ons land behoorde, gelukkig, tot de invloedssfeer van de VS. Hierdoor zijn we een democratie, hebben we vrijheid van meningsuiting en zijn we stinkend rijk. Toch heeft dit ook een keerzijde. In de afgelopen zeventig jaar hebben we ons cultureel volgezogen met alles wat Amerikaans is: we gaan naar McDonalds, dragen spijkerbroeken, drinken Starbucks koffie, checken Facebook en ga zo maar door. We zijn veel individualistischer, maar onze economie is globaler geworden. Wees echter gerust: we zijn niet de enige. Na de val van het communisme heeft de Amerikaanse cultuur zich over de hele wereld verspreid.

Steeds minder Nederlanders zijn klompen gaan dragen, we eten minder kool en streektalen verdwijnen. Na de oorlog hebben we veel van onze cultuur weggegeven, maar dit lijkt nu pas zichtbaar te worden. Ineens beginnen nationalisten te preken over hoe geweldig ons land was en welke doemscenario’s ons nog te wachten staan. In paniek grijpen we ons vast aan Sinterklaas, maar laten we wel toe dat Halloween steeds populairder wordt. We zeuren op het Suikerfeest of op de bouw van synagogen, maar de KFC is welkom.

Er zijn ook Drenten die het liefst zover mogelijk wegkruipen in hun vertrouwde ‘zuidoosthoekje’, bibberend en hopend dat alles weer wordt zoals vroeger. Maar was het toen echt beter? De wereld zal altijd blijven veranderen, met alle voor- en nadelen daarvan. De globalisering is ingezet en dit kunnen we niet meer negeren. Dus zul je moeten kiezen: doe je mee of strijdt je er tegen? Wil je Engelse lessen op school vervangen voor Drents en afscheid nemen van de Europese Unie? Of wil je vrijhandel met andere landen en samenwerken tegen de macht van Rusland en China? Misschien is er een zelfs een tussenoplossing.

De toekomst stelt ons in ieder geval voor lastige keuzes, maar de beloftes van extreem-nationalisten zijn een illusie. Vele landen vinden zichzelf het beste op aarde, geen één kan terugkeren naar hoe het ooit was. Wil je toch de Nederlandse cultuur beschermen? Misschien kun je dan toch beginnen met afscheid te nemen van alles wat Amerikaans is en jouw traditionele kleding weer eens uit de kast halen.