Misbruikslachtoffer Astrid treedt uit de schaduw

Emmen/Nieuw-Weerdinge – Vorig jaar augustus vertelde ze dat ze regelmatig dagen had waar ze het leven niet meer zag zitten. Ruim een half jaar verder is dat wel anders. Astrid van Oorschot uit Nieuw-Weerdinge, zelf het slachtoffer van 35 jaar misbruik binnen de kring van Jehovah’s Getuigen, staat er nu heel anders in.

 Strijdvaardig, is het woord dat de lading het beste dekt.

Astrid vertelde vorig jaar onder het pseudoniem Claire haar verhaal aan deze krant. Dat deed ze naar aanleiding van verhalen in het landelijk dagblad Trouw, dat artikelen over kindermisbruik binnen deze religieuze organisatie publiceerde. De krant sprak met slachtoffers, leden, en ex-leden, die een ontluisterend beeld gaven van misbruik, verkrachting, aanranding van en geweld tegen kinderen.

De gevolgen voor de daders zijn vaak minimaal: politie en justitie worden meestal buiten de deur gehouden. De Jehovah’s ‘lossen’ de meeste zaken zelf op. Binnen hun eigen muren en met een interne rechtbank. Ook Astrid zag zich vanaf jonge leeftijd geconfronteerd met deze praktijken. Bovendien speelden haar eigen ouders daarbij een rol.

Steentje bijdragen

Sinds het interview is Astrid zich meer en meer gaan inzetten om haar steentje bij te dragen in het stoppen van deze praktijken. Ze heeft intensief contact met Reclaimed Voices, het platform bestaande uit slachtoffers, dat strijdt voor een onafhankelijk onderzoek naar de geloofsgroepering. Ze schrijft brieven aan overheids- en rechtsinstanties, ze werkt mee aan een boek en gaat voorlichting geven over kindermisbruik.

Onrechtvaardig

Dat vuur komt ook terug in de wijze waarop ze er over spreekt. ‘Ik ga niet zeggen dat het mijn leven gemakkelijker heeft gemaakt. Maar zo is mijn ellende tenminste nog ergens goed voor geweest. Die pijn voelt nu zo doelloos. Wat er gebeurd is, is onrechtvaardig. Kinderen mag dit gewoon niet overkomen.’

Positieve reacties

Vandaar dat ze nu wel met haar naam in de krant wil. ‘In de tijd van dat vorige verhaal ging het niet goed met me. Reclaimed Voices bestond nog niet. Op Trouw na deed geen enkel medium iets met dit schandaal en ook de politiek roerde zich nog niet. Ook was ik bang dat er straks mensen van de Jehovah’s Getuigen of mijn vader bij mij op de stoep zouden staan. Maar er gebeurde gelukkig niets. Sterker nog, ik heb vooral veel positieve reacties op mijn verhaal gehad.’

Onafhankelijk onderzoek

Vandaar dat ze er nu voluit voor gaat en probeert zoveel mogelijk aandacht voor de zaak te vragen. De belangrijkste inzet is gelijk aan die van het platform Reclaimed Voices: de politiek bewegen een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de gang van zaken van deze religieuze organisatie, waarvan het hoofdkantoor in Emmen staat.

Grote hordes

Iets dergelijks lijkt echter nog ver weg. Onlangs kondigde minister van Rechtsbescherming Sander Dekker aan dat het er voorlopig niet in zit. ‘Er komen te weinig aangiftes binnen, dus kan hij niets, luidt zijn argument’, aldus een verbolgen Astrid. Volgens haar begrijpt de minister niet goed hoe groot de hordes zijn die slachtoffers moeten nemen. ‘Voor sommigen zijn de Jehovah’s alles wat ze hebben buiten de reguliere wereld. Ondanks het aangedane leed is het voor hun een bekende en vertrouwde wereld. Wie beschuldigende woorden spreek, dreigt te worden verbannen. Het is voor velen een grote stap om dat achter zich te laten.’

In de tweede plaats heerst er de angst dat de verhalen van de slachtoffers niet geloofd zullen worden door politie en justitie. ‘Bovendien rakel je alle emoties weer op. Door het doen van je verhaal herbeleef je alles weer.’ Het zijn voor sommigen onoverkomelijke drempels, aldus Astrid.

Pech

Ook zijzelf hikt aan tegen het doen van een aangifte. ‘Ik heb al tweemaal eerder aangifte gedaan. Een keer tegen mijn vader. Die zaak werd geseponeerd in 2002. De tweede liep midden jaren negentig en was tegen een man uit Steenwijk. Hij wordt verdacht van het misbruiken van acht jongeren, waaronder Astrid, maar veroordeeld voor het misbruik van zijn twee dochters. ‘Na anderhalf, twee jaar is hij weer op vrije voeten en weer actief binnen het kerkgenootschap. Hij gaat gewoon weer langs de deuren.’ Zonder beeld- of DNA-materiaal is het lastig om iemand lang vast te zetten. ‘Als het zijn woord is tegen het jouwe, dan heb je pech’, aldus Astrid, die als getuige in deze zaak haar woordje deed.

Symptoombestrijding

De wil om, in het geval van Astrid, opnieuw aangifte te doen, is er wel. Maar ze stelt zware vraagtekens bij het nut er van. Ze heeft zelf twee keer moeten meemaken dat haar aangiftes praktisch nul effect hadden. Je kunt daders achter slot en grendel plaatsen, maar uiteindelijk draait het om de organisatie die moet veranderen. Anders doe je alleen aan symptoombestrijding, stelt ze.  

‘Dat heb ik via een brief aan minister Dekker voorgelegd. Wat lees ik vervolgens in de krant? Dat hij het betreurt dat de Jehovah’s niet aan een onderzoek willen meewerken. Vervolgens onderstreept hij nogmaals dat er meer aangifte gedaan moet worden. Toen ik dat las, dacht ik: man, begrijp je het nou nog niet?’

Geen handen in je zakken

Daarom is ze ook boos. Op het onvermogen de weerstand en de te nemen hobbels te begrijpen waar slachtoffers tegen aanlopen. Dekker moet het daarom anders aanpakken, meent ze. ‘Hoe? Ik heb geen idee. Hij is de minister van Rechtsbescherming. Maar niet door met je handen in je zakken te gaan staan en te zeggen dat je voorlopig niets kunt betekenen.’ Dekker probeert echter wel een meldingsplicht voor seksueel misbruik te realiseren. ‘Dat is in ieder geval iets.’

Medeplichtig

Ook richt Astrid haar hoop op Tweede Kamerlid Attje Kuiken van de PvdA. Die vindt ook dat er een onafhankelijk onderzoek moet komen. ‘Op het moment dat je bewust dit soort ernstige zaken onder het tapijt veegt en vervolgens niet wil meewerken aan een onafhankelijk onderzoek, ben je wat mij betreft medeplichtig aan die misstanden. Ik vind dat je dan vervolgd moet kunnen worden’, aldus Kuiken tijdens een nieuwsuitzending. Astrid heeft ook een brief gestuurd naar de leden van de Kamercommissie, maar ook daar heeft ze nog geen antwoord op.

Niet reageren

Ook aan de kant van de Jehovah’s Getuigen blijft het stil. Vorige maand gaf het kerkgenootschap nog aan niet met slachtoffers in gesprek te willen, hoewel ze in een eerder stadium de deur nog op een kier hielden. Ook weigeren ze te reageren op aantijgingen van slachtoffers of mee te werken aan een onafhankelijk onderzoek.

De woede blijft daarom voorlopig vat houden op Astrid. ‘Momenteel gebeurt er niets en gaat het misbruik nog steeds door.’ Dat gegeven lijkt de vechtlust in haar alleen maar mee aan te wakkeren. ‘Ik heb niets meer te verliezen en ben alles al kwijt. Mijn leven IS elke dag een strijd. Als ik hier dus nog iets kan betekenen, dan ga ik er voor.’

Burgemeester

Burgemeester Eric van Oosterhout heeft inmiddels op verzoek van Astrid ook enkele gesprekken met haar en Reclaimed Voices gevoerd. ‘Als burgemeester kan ik vooral een luisterend oor bieden. Haar verhaal raakte me echt. Het verraste me ook. Ik had niet op mijn netvlies staan, dat er zaken bij de Jehovah’s gebeurden, die het daglicht niet zouden kunnen velen.’ Als burgervader kan hij echter geen grote rol spelen. ‘Ik heb wel gesproken met het Openbaar Ministerie regio Noord-Nederland en de politie om voor haar het pad te effenen. Ze zal zich vooral tot die instanties moeten wenden. Er zal vast iets aan de hand zijn, maar als burgemeester houd je je niet bezig met waarheidsvinding.’