Het Portret: Jans Katerbarg

Emmen - Kunstenaar Jans Katerbarg is kortgeleden een nieuwe weg ingeslagen; hij ruilt zijn penseel tijdelijk in voor een beitel. Dat levert verrassende resultaten op. ‘Ik zit lekkerder in mijn vel dan ooit.’

Jans Katerbarg, de bekende autodidactische kunstenaar uit Emmen, straalt van oor tot oor als hij de deur van zijn hoekwoning opent. ‘Kom binnen!’, roept hij amicaal terwijl hij zijn hand uitsteekt en vraagt of er koffie moet komen. ‘Ga lekker zitten. Ga je het gesprek opnemen? Ja, ik praat wel veel, ha ha ha.’

Wie denkt dat de 57-jarige kunstenaar in een rock ’n roll-huis woont met overal schildersezels en kwabben verf op de vloer, komt bedrogen uit. Zijn woning in de Rietlanden ziet er pico bello uit. Aan de wanden hangen kleurrijke schilderijen van zijn hand. Een groot doek met daarop een tafereel uit Cuba hangt bij de eettafel. ‘Ik heb veel vrienden in dat land en ga er binnenkort voor de twaalfde keer heen.’

Schilderen of seks

Het gesprek met de kleurrijke kunstenaar uit Emmen begint met een bulderende lach. ‘Nooit meer schilderen of nooit meer seks?! Verdomme, ik heb een hele mooie vriendin. Maar ja, ik word natuurlijk ook ouder, ha ha ha. Dit is de lastigste vraag die je me kunt stellen, zeg! Schilderen geeft me de kans om te laten zien wie ik ben. Ik was vroeger best wel een verlegen jochie dat meeging met de menigte. Maar schilderen geeft me een vorm van uiten, ook in de erotische schilderijen. Ik durfde opeens iemand te zijn.’

Lampje

‘Tot mijn veertigste kende ik niet het verschil tussen acryl- en olieverf. Maar in 2002 ontdekte ik per ongeluk dat ik kon schilderen toen m’n zoontje vroeg of ik wat wilde maken op z’n schoolbordje. Ik ging daarna wat experimenteren en het was alsof er een lampje aansprong! Ik kon schilderen, besefte ik. En dat gaf zoveel vrijheid!’

Daarna ging het snel met de ontwikkeling en schilderscarrière van Katerbarg. Honderden schilderijen volgden. ‘Mijn eerste expositie, in café De Brasserie, was in 2003. Dat was voor mij een bevestiging dat anderen ook wat in mijn werk zagen. Sindsdien ben ik non-stop bezig geweest met schilderen.’ Katerbarg werd niet veel later gevraagd of hij lid wilde worden van een kunstschool in Duitsland en hij werd uitgenodigd om te exposeren in Cuba. ‘Ik sprak geen woord Spaans, maar voelde me gelijk thuis in dat land.’

Ontwikkeling

De schilderijen van Katerbarg waren in die jaren op veel plekken in en rondom Emmen te vinden. Zo hingen ze in opticienzaken en cafés. Maar stilstand is achteruitgang. Zeker in de kunstwereld. Katerbarg realiseerde zich dat en ging opnieuw experimenteren.

‘Mensen kennen mij voornamelijk van schilderijen met veel licht en donker of waar een vrouwelijk figuur opstaat. Maar op een gegeven moment wilde ik iets anders doen met de manier waarop ik naar dingen kijk.’ Die drive zorgde ervoor dat de kunstenaar in september 2017 ging experimenteren met hout. Hij kreeg de smaak gelijk te pakken.

‘Mijn vriendin noemt me dan wel eens manisch. Nou denk ik dat dat wel meevalt, maar ik bijt me er dan wel in vast.’ Hout was niet gelijk de eerste keuze. Eerst probeerde hij het met gips. ‘Maar dat kwam overal terecht, van mijn kin tot in mijn haar, behalve op de plek waar het moest zijn.’ Gips was het dus niet voor de Emmenaar.

En dus maakte hij de overstap naar hout. Zo tovert Katerbarg nu bekende sterren in vurenhout. ‘Ik zaag ze uit, vijl het bij en plaats er een zwarte achtergrond bij voor het contrast. Zo heb ik bijvoorbeeld Amy Winehouse en Johan Cruijff gemaakt. De reacties van buitenaf op deze werken zijn heel positief.’

Opnieuw uitgevonden

Dit creatieve proces kost veel tijd, maar Katerbarg vindt het geweldig. ‘Ik heb mezelf opnieuw uitgevonden met dit werk. Ik vind het bijna leuker dan schilderen. Ik heb op internet gekeken of er meer mensen zijn die zulke beelden maken, maar volgens mij ben ik de enige.’

Het lastige aan deze nieuwe vorm van werken, vindt Katerbarg het moment waarop je moet stoppen. ‘Met schilderen kun je altijd wel weer wat herstellen, maar als je teveel van het hout afvijlt, tja dan is het weg.’

Ondertussen zijn er twaalf houten kunstwerken gemaakt sinds september vorig jaar. ‘Acht zijn er al verkocht’, glimlacht Katerbarg. ‘Ik merk wel dat ik meer moeite heb om afstand van deze werken te doen dan van mijn schilderijen.’

Kritiek

Katerbarg is door zijn schilderwerk inmiddels bekend in de omgeving. Dat doet hem wel wat, geeft hij toe. ‘Maar mijn enthousiasme wordt wel eens aangezien voor arrogantie, maar arrogant ben ik niet. Als mensen blij worden van m’n werk, dan vind ik dat waanzinnig mooi. Die roem is aangenaam, maar niet heilig.’

Wie in het openbaar met de kunst trouwt, krijgt de kritiek als schoonmoeder. ‘Ik heb ooit eens in een interview genoemd dat kritiek op mijn werk mijn achilleshiel is. Dat is na al die jaren wel iets minder geworden. Van deze nieuwe vorm van werken krijg ik ontzettend veel energie. Ik zit lekkerder in mijn vel dan ooit.’