Collectie Brands: strijkijzers en strijkstenen

Nieuw-Dordrecht - Museum Collectie Brands herbergt sinds vijf jaar in zijn boerderij en aangebouwde museumvleugel, de collecties van de in het dorp geboren en opgegroeide Jans Brands.

Zijn collectie bestaat uit (oude) boeken, zo’n 50.000 stuks en allerlei deelcollecties, zo’n 20.000 stuks, variërend van oude historische documenten, collecties koninklijk huis en tweede wereldoorlog, tot spullen uit grootvaders tijd. Vrijwilligers zijn nog steeds bezig om de vele waardevolle voorwerpen te beschrijven en catalogiseren. Bijna wekelijks worden er nog bijzondere ontdekkingen gedaan. De komende tijd zullen in deze maandelijks terugkerende rubriek opvallende boeken en voorwerpen besproken worden. Deze keer: strijkijzers:

In de collectie van Jans Brands bevindt zich een mooie verzameling oude strijkijzers uit de 18de en 19de eeuw. Zo zijn er de massieve stalen strijkbouten, die op de kachel warm gemaakt moesten worden en dan slechts een korte tijd voor het strijken gebruikt konden worden. Tot ze afkoelden en dus opnieuw op de kachel gezet moesten worden. Of in de strijkijzers werd  een heet gemaakte steen geschoven, in dezelfde vorm als de strijkbout. En dan zijn er nog de strijkijzers waarin gloeiende kolen, of zoals in Drenthe, smeulend veen werd gestopt om het strijkijzer langdurig warm te houden.

Strijkstenen

Heel bijzonder zijn de zwarte massief glazen bollen, de zogenaamde strijkglazen of strijkstenen, zoals ze ook wel genoemd werden. Zij dateren uit de 17de eeuw en werden voornamelijk in Duitsland geproduceerd. Ook deze, meestal zwarte, strijkbollen werden verwarmd. Bij gebruik werd waarschijnlijk een handschoen gebruikt om brandblaren te voorkomen. Het vermoeden bestaat dat deze strijkschijven werden gebruikt voor het strijken van kanten kragen en mouwen. Ook werd de strijksteen gebruikt bij de productie van stoffen, om daarmee oneffenheden weg te strijken. De latere massief glazen exemplaren werden voorzien van een handvat. Zo eentje bevindt zich helaas niet in Museum Collectie Brands.