De bijbel van deken Veltman: 'Het Missaal'

Nieuw-Dordrecht - In de collectie van Jans Brands bevinden zich vele tientallen bijbels. Met exemplaren zo klein als een puntenslijper tot exemplaren zo groot als een bijzettafeltje.

Van bijbels gedrukt in de eerste helft van de 16e eeuw tot bijbeldrukken uit onze tijd. Bijbels in het Grieks, of Hebreeuws tot bijbels in bijna alle West Europese talen. Vele tientallen zijn er in de collectie.
En tussen al die bijbels staat een enorm kleurrijk altaar-missaal uit de rooms-katholieke kerk. Dit gebedenboek in een rood leren band met een gouden kruis op de voorkant is geschreven in het Latijn.
Het boek is gedrukt in 1920 en werd destijds gebruikt door pastoor Petrus Johannes Veltman, oprichter van de eerste kerk in Weiteveen, in de katholieke kerk daar.

Het altaarmissaal wordt gebruikt bij de viering van de heilige mis aan het altaar en bevat de gebeden en gezangen per zondag of feestdag. De kerkgangers of gelovigen hadden ook zo'n missaal, maar dan op handzaam formaat (ter grootte van een pocketboek, maar wel veel dikker) en konden zo de gebeden en gezangen met de priester meebeleven.

Kleurige linten

In de tweede helft van de jaren zestig werd besloten om de viering van de heilige mis niet langer meer te doen in het Latijn, maar in de volkstaal. Voor ons land: het Nederlands. In diezelfde tijd werd besloten dat de priester ook niet langer meer met zijn rug naar de gelovigen stond. Hij ging nu aan de andere kant van het altaar staan met het gezicht naar de kerk gericht.

Deken Veltman besloot de het missaal aan Jans cadeau te doen, omdat hij wist dat hij oude boeken, waaronder bijbels, verzamelde. Veltman had er twee: een in een zwarte en een in een rode leren brand. Jans koos voor de rode.

Het missaal wordt gesierd door kleurige linten in de kleuren rood, groen, paars en wit. Die kleuren hebben allemaal een betekenis en worden gebruikt in bepaalde perioden van het jaar. Zo staat paars voor de advent en vastentijd. Wit staat voor de feestdagen: kerstmis, pasen en alle andere christelijke feestdagen. Rood wordt gebruikt op palm- en pinksterzondag, goede vrijdag en feestdagen van de evangelisten en martelaren. En groen is de kleur van de overige feestdagen.

Museum Collectie Brands in Nieuw Dordrecht herbergt sinds vijf jaar in zijn boerderij en aangebouwde museumvleugel, de collecties van de in het dorp geboren en opgegroeide Jans Brands.
Zijn collectie bestaat uit (oude) boeken, zo'n 50.000 stuks en allerlei deelcollecties, zo'n 20.000 stuks, variërend van oude historische documenten, collecties koninklijk huis en tweede wereldoorlog, tot spullen uit grootvaders tijd.