Ingo Leth: 'Laat gaan waar je geen controle over hebt'

Emmen - In de rubriek Het Portret legt Emmen.Nu bijzondere inwoners uit de gemeente Emmen onder de loep. In de eerste aflevering gaan we met kunstenaar Ingo Leth om tafel, die begin dit jaar werd gekozen tot Emmenaar van het Jaar.

Wie met Ingo Leth in gesprek raakt, merkt al gauw dat hij gepassioneerd over verschillende onderwerpen kan praten. Vooral schilderen is z’n grote liefde. Leth is kunstenaar in hart en nieren. De van origine Duitser woont al 27 jaar in Emmen. ‘De liefde heeft mij naar Nederland gebracht’, zo zegt hij glimlachend.

Ingo Leth zag 48 jaar geleden het levenslicht in Duisburg. Deze eeuwenoude stad ligt in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. ‘Ik kom uit een gezin van drie kinderen. Ik heb een oudere broer en zus.’ Het contact met hen is goed, al spreekt hij ze niet vaak.

‘Mijn zus woont in Bergamo (Italië) en mijn broer in Kassel (Duitsland). Ons gezin is redelijk ver uit elkaar gaan wonen; dat verschil merkte ik toen ik in Nederland kwam te wonen. Families zijn hier over het algemeen hechter.’ Leth benoemt een ander verschil tussen de landen: ‘In Duitsland wordt heel lang gewacht met tutoyeren. Het respectgehalte is in Duitsland erg hoog.’

Als kind was Leth altijd al bezig met tekenen en schilderen. ‘Ik vond dat geweldig en was altijd bezig met papier, potlood of penseel. Maar waar die passie vandaan komt? Binnen onze familie is, afgezien van mij, niemand kunstzinnig’, lacht hij. Zo had vader Leth in Duisburg een pompstation en Ingo’s moeder was actief in drukwerk.

Opvoeding

Wat ook niet gemakkelijk was, was het feit dat z’n ouders op een gegeven moment besloten te scheiden. ‘Ik was dertien toen dat gebeurde en het hakte er wel bij ons in. Mijn broer, zus en ik gingen met m’n moeder mee terug naar Duisburg. De vriendschappen van toen waren er niet meer. Ja, eentje, met Andreas. We hebben nog steeds contact met elkaar.’

De opvoeding kwam grotendeels bij Ingo’s moeder te liggen. ‘Mijn moeder is een lieve vrouw. Ze heeft me geleerd om open te staan voor nieuwe zaken en iedereen gelijk te behandelen. Of je nu een advocaat of fabrieksarbeider bent, elk persoon verdient respect. Daarnaast heeft ze me bijgebracht om op een positieve manier in het leven te staan. Het glas is immers halfvol!’

Dat is een houding die Leth kenmerkt. ‘Ik wil graag positief en open zijn. Ik zei net wel dat het glas halfvol is, maar bij mij geldt eigenlijk dat het nét iets meer dan dat is. Overal zijn er kansen en mogelijkheden. Je hebt zelf invloed op je geluk. Streef daarom ook iets na waar je blij van wordt.’

Trappen op de ziel

Toch had Leth een tijdje geleden moeite om positief te blijven. Vorig jaar kwam z’n atelier en galerie in het nieuws nadat jongeren tijdens de Pinksterdagen van 2016 het voormalige dierenpark, waar z’n zaak is gevestigd, binnendrongen en voor duizenden euro’s schade aanrichtten. Ook de schilderijen van Leth waren doelwit.

‘Dat was verschrikkelijk. Zowel voor het park als voor mij persoonlijk’, zo zegt hij gelaten. ‘Vier doeken van mij werden vernield. Met een scherp voorwerp werden dikke sneeën in de schilderijen gemaakt.’ Het waren werken waar Leth zeer gehecht aan is. ‘Je stopt er maanden tijd en energie in en dan wordt het in een seconde kapot gemaakt. Dat voelt alsof er op je ziel getrapt wordt. Zo’n schilderij wordt op een gegeven moment toch wel een beetje je kindje.’

Inmiddels is een aantal van de jongeren veroordeeld. ‘Ik was ook in de rechtszaal aanwezig en mocht wat zeggen’, zo geeft Leth aan. ‘Ik vind de opgelegde straf eigenlijk te laag. Maar ik heb het de vandalen inmiddels vergeven. Mijn vrouw, waar ik veel respect voor heb, zegt weleens tegen mij: laat gaan waar je geen controle over hebt. En zo is het ook. Je moet niet boos blijven of ’s nachts wakker blijven over zaken waar je geen invloed op hebt.’

Herseninfarct

Toch heeft de kunstenaar weleens angsten die hem wakker houden. Een daarvan is de staat van z’n gezondheid. ‘Drieënhalf jaar geleden werd ik getroffen door een herseninfarct’, vertelt Leth openhartig. ‘Dat was een klap. Je wereld wordt op z’n kop gezet. Mijn gedachten gingen onder andere uit naar het schilderen: kan ik straks nog wel werken?’ Het antwoord op die vraag kwam snel.

‘De dokter zei dat schilderen er misschien niet meer in zou zitten. Nou, zei ik, dat zullen we nog weleens zien!’ Inmiddels zit Leth weer volop achter z’n schildersezel om aan diverse schilderijen te werken. Dat gaat overigens niet altijd even gemakkelijk.

‘De toppen van mijn vingers zijn doof. Ik kan het penseel dus niet voelen. Ik moet me ontzettend goed concentreren, dan gaat het goed. Dat kost echter veel energie en dus zit urenlang schilderen er niet meer in.’

Evolutie

Maar Leth is niet alleen kunstschilder. ‘Ik ben als grafisch vormgever opgeleid aan de Grafische Vakschool. Dat was mijn beroep. Zo verdiende ik in het begin mijn brood: zeventig procent vormgeving, dertig procent schilderen. Maar dat laatste was mijn grote liefde. Er gelden namelijk nauwelijks restricties in het schilderen. Je bent niet gebonden en je kunt je fantasie de vrije loop laten gaan.’

Toekomst

Leth denkt regelmatig na over de toekomst. ‘Bijvoorbeeld waar ik over tien jaar wil staan. Ik hoop dan dat er in het voormalige dierenpark een gloednieuw kunstencentrum is, waar ik m’n galerie in heb. Ik wil mensen in aanraking brengen met kunst. Of dat nu van mij is of een andere kunstenaar, dat maakt niet uit. Mensen in ieder geval de toegang tot kunstzinnig werk bieden, daar gaat het mij om.’

Het is overigens maar goed dat de kunstenaar zich thuis voelt in Emmen, want op 6 januari werd hij verkozen tot Emmenaar van het Jaar. ‘Een heel grote eer’, zegt hij bescheiden. ‘Dat doet me erg goed. Het is de waardering van de Emmenaren, van wie ik de titel heb mogen ontvangen.’ Toch stipt Ingo Leth aan dat hij die prijs, gekregen van de jury omdat hij enorm betrokken is bij het wel en wee van Emmen, niet alleen aan zichzelf heeft te danken.

‘Mijn vrouw Metha is erg belangrijk voor mij; zij is in feite mijn muze. Ik leerde haar kennen toen ik zeventien was. Voor Metha ben ik naar Nederland gekomen, want ik kon niet zonder haar. Ze ondersteunt mij in mijn projecten. Ook geeft ze weleens kritiek, maar ze is er altijd voor mij. Of ik tegen kritiek kan? Hahaha, over het algemeen wel.’