De chocoladeflikken van Tjoklat

Nieuw-Dordrecht - De komende tijd zullen in deze maandelijks terugkerende rubriek opvallende boeken en voorwerpen uit de Collectie Brands worden besproken. Vandaag: De chocoladeflikken van Tjoklat.

Iedere oudere kent en heeft goede herinneringen aan de chocoladeflikken van Tjoklat. Dat lekkers zat altijd verpakt in het ronde of langwerpige tinnen, goudkleurige blik met een afbeelding van het knielende Javaanse meisje met dienblad in camee er op.

Tjoklat startte de productie van chocolade in 1902 in Amsterdam. De hoofdstad kende toen al een paar grote chocoladefabrieken van naam, zoals Kwatta. De grondlegger van de fabriek was de heer Sickesz.
Omdat de cacaobonnen voor de bereiding van de chocolade uit het voormalig Nederlands Indië werden aangevoerd, vond directeur Sickesz dat Tjoklat een exotische dame als uithangbord moest hebben. Hij vroeg een goede vriendin van hem, de Engelse Mady Townsend, daarvoor  model te staan.

Officieel wordt gezegd dat Mady door schilder en tekenaar Jannes de Vries, lid van de Groningse schildersgroep De Ploeg, de tekening heeft gemaakt van de Javaanse dame.

Maar de werkelijkheid is anders. De tekening werd gemaakt door de in Oosterhesselen geboren schilder Berend Hoving. Hij kreeg De Vries de opdracht om een tekening te maken van Mady Townsend in de positie van een Javaanse dienster. De tekening werd vervolgens onder de naam van De Vries aan de directie van de Tjoklatfabriek aangeboden.

Er is een leuke anekdote met een erotisch tintje in omloop. Wanneer men het blik met de Javaanse dienster een halve slag omdraait zodat zij ondersteboven zichtbaar is en men legt een duim of wijsvinger over het hoofd en het dienblad met de cacaobonen, dan ziet men de afbeelding van een jongedame die haar shirt uittrekt.

In de collectie van Jans Brands is natuurlijk zo’n Tjoklatblik te zien. Maar veel bijzonderder is dat hij ook een beeldje van de Javaanse dienster in zijn collectie heeft. Een bezoeker in het museum vertelde trots dat hij als enige een beeldje van de Javaanse dame bezit en dat daar maar een exemplaar van bestaat. Toen hij gewezen werd op het beeldje dat natuurlijk ook in het museum tentoongesteld staat, verliet hij minder vrolijk het museum. In de collectie Brands komt men altijd verrassingen tegen.