Meneer Meertens vertelt | Bloembakwoningen

Niet alleen zijn archief blijkt indrukwekkend. Van hetzelfde kaliber zijn de dikke mappen vol historische foto’s, die een breed beeld geven van pakweg de afgelopen 80 jaar.

Die kennis van de plaatselijke historie bestaat niet alleen op papier. Ook het geheugen van de 74-jarige Emmenaar is een rijke bron vol verhalen en anekdotes. Kortom, Geert Meertens ten voeten uit!

,,Begin vorige eeuw verplichtte de Wet Woningbouw alle Nederlandse gemeenten zorg te dragen voor menswaardige behuizing. Ook in onze regio werd de woningbouw gestimuleerd. Naast andere woningtypes verrezen in de decennia erna op meerdere locaties in de gemeente de zogeheten ‘bloembakwoningen’. Het aantal karakteristieke panden mag dan in de loop der jaren flink zijn afgenomen, ze zijn nog wel te vinden. Bijvoorbeeld aan de Odoornerstraat in Emmermeer, in de buurt van het woonwagenkamp, oostelijk van de Rondweg, ter hoogte van zorgcentrum De Horst en aan de Erfscheidenweg vlakbij het spoor richting Nieuw-Amsterdam. Vanwege de kleuren stond laatstgenoemde buurtschap in de volksmond ooit bekend als het rode dorp. Ook in de buitendorpen worden ze nog aangetroffen.

Kinderrijke gezinnen

De bloembakwoningen zijn makkelijk herkenbaar. Zoals gezegd zijn ze opgetrokken uit rode baksteen, aan de zijkant een ver doorlopend dak van oranje pannen en voorzien van een wit geschilderde dakkapel. Verantwoordelijk voor de aanduiding ‘bloembak’ is overigens de inham op de hoek aan de voorzijde met een gemetselde bloembak.

Een grote moestuin stelde de huurders van de 2-onder-1-kappers in de gelegenheid zelfvoorzienend te zijn wat betreft groente en fruit. Niet onbelangrijk, aangezien de gezinnen in de meeste gevallen kinderrijk waren. Aan de Oude Markeweg heb ik zelfs een gezin gekend dat niet uitkwam met de reguliere helft van de dubbele woning. Daarom kregen ze de beschikking over het totale bouwwerk. Dankzij de redelijk grote kavel scharrelden er meer dan eens kippen rond. Behalve verse eieren stond een varkentje op 't hok garant voor een een stukje vlees op het bord.

'Hoewel de woonomstandigheden veel beter waren dan voorheen, hadden de bewoners van de bloembakwoningen het vaak allesbehalve makkelijk. De veelal grote gezinnen hadden vaak moeite de eindjes aan elkaar te knopen.

Ter Meulen Post

Als postbode kwam ik destijds opvallend vaak bij bloembakbewoners over de vloer. Aanleiding was de afrekening van spulletjes die ze bij postorderbedrijf Ter Meulen Post op afbetaling had gekocht. Als PTT beambte regelde je die gespreide betaling aan de keukentafel. ,,Wil je een kop koffie, dan probeer ik ondertussen het geld bij elkaar te krijgen”, was van menig huismoeder een veelgehoorde en veelzeggende uitspraak.

Spouwmuurisolatie, centrale verwarming en ander comfort ontbraken volledig en 's winters stond het ijs soms op de muren. Er was alleen een schamele kolen- of turfkachel die het pand maar zeer gedeeltelijk kon verwarmen.”