Huub helpt Emmen aan de opera: ‘Hoe durft-ie! Dat zijn schandalen!’

Al meer dan dertig jaar trekt Huub van ‘t Hek vanuit Haren door het land om opera onder de aandacht te brengen. Nu is hij in Emmen gearriveerd.

,,Dames en heren, vanavond doen we La juive van Fromental Halévy. En daar worden we niet zo vrolijk van. Het is weliswaar een van de beste opera’s ooit gemaakt, première in 1835, maar hij verdween in 1928. Want hij gaat over joden, over een joods meisje, Rachel. Maar voor we beginnen, omdat vermoedelijk niemand van jullie deze opera kent, eerst even dit.”

Huub van ‘t Hek houdt een boek in de lucht: Judas van Amos Oz. ,,Een van de belangrijkste boeken die de afgelopen honderd jaar verschenen is”, zegt hij. ,,Ik wil u vragen dit boek te lezen. Waarom? Opera is vermaak. Maar daar gaat lering aan vooraf. De vraag waar het deze keer om gaat: wat doet een samenleving met extremisme, als geloofsprincipes boven het leven worden gesteld?”

Over een paar weken gaat iedereen op ‘operareis’

We wonen op uitnodiging van de Vrienden van het Atlas-theater in Emmen een operacursus voor gevorderden bij. ‘We’ zijn 25 dames en heren die de jaren des onderscheids hebben bereikt. Morgen wordt ons zaaltje bevolkt door nog eens 45 dames en heren, deelnemers aan de cursus voor beginners. Over een paar weken gaat iedereen op ‘operareis’ naar Duitsland. Per bus naar Düsseldorf. Met korting.

Met de bus naar de opera was ooit heel gewoon in Zuidoost-Drenthe. ,,In het verleden ging regelmatig een groep Emmenaren de grens om opera te zien”, vertelt Johan van der Kooi van de Atlas-vrienden. ,,Dat was ook, omdat in De Muzeval zelf weinig mogelijkheden voor opera’s waren. Met de opening van het Atlas wilden we de belangstelling nieuw leven inblazen. Toenmalig directeur Jan Geert Vierkant stelde een cursus voor.”

‘Ik heb Groningen aan de opera gekregen’

Entree Huub van ‘t Hek uit Haren. Die al sinds 1988 het hele land doorkruist om de interesse voor opera aan te wakkeren en levend te houden. ,,Ik heb Groningen aan de opera gekregen”, zegt hij trots. Nu is het de beurt aan Zuidoost-Drenthe. Zijn cursus is aan het derde jaar bezig. Alsof dat nog niet genoeg is, verzorgde hij eerder deze maand in Emmen voor zo’n 150 mensen een kenniscafé over opera.

Daar werd dezelfde boodschap verkondigd als tijdens de cursus: opera was en is een relevante kunstvorm. Opera’s veroorzaakten revoluties, stelt de cursusleider. De maatschappelijke thema’s die destijds aan de orde werden gesteld, zijn de thema’s van nu. Als je de omstandigheden van toen kent en iets meer weet van de taal en tekens die worden gebruikt, gaat er een wereld open.

Me Too, orthodoxie en vergeving

Waar Van ‘t Hek een bijeenkomst eerder zijn cursisten leerde dat Le comte Ory van Rossini een komische opera lijkt, maar in werkelijkheid een Me Too-demonstratie is, houdt hij hen dit keer voor dat La juive van Halévy over orthodoxie en vergeving gaat. De prijs wordt betaald door het joodse meisje Rachel. Hoogtepunt is een aria gezongen door haar vader, Eleazar, een rol van Neil Shicoff. Het moet gezegd: indrukwekkend.

Eén van de cursisten is Louise Klok uit Noord-Sleen, die 26 jaar een abonnement heeft gehad op de Stopera in Amsterdam. Eerder volgde ze een operacursus bij Leonard Leutscher, de overleden klassieke muziekpropagandist. ,,Ik ben een liefhebber”, zegt Klok. ,,Wat ik in Amsterdam zag, is van een ander niveau dan wat hier is te zien. De namen zijn groter, absolute top. Maar ook hier kan ik genieten. En het helpt als je meer van de achtergrond weet.”

‘Hoe durft-ie! Dat zijn schandalen!’

Van ‘t Hek is van de aanstekelijk associatieve, soms zelfs suggestieve uitleg. Hij zet video van La juive stil als vader Eleazar botst met kardinaal Brogni en zegt: ,,Hier zien we het. De macht moet persoonlijk geraakt worden. Dan ineens verandert er wat. Eerder niet. We hebben onze minister-president gehoord over de toeslagenaffaire: ‘Ik heb gehuild’. Dát is om te janken! Hoe durft-ie! Dat zijn schandalen! Pas als het zíjn tante overkomt…”

Opera is zeer geschikt om karakters beter te leren kennen, beweert Van ‘t Hek. ,,En dan merk je hoe de wereld vooruit gaat. Op technisch gebied lijken de sprongen misschien groot, maar als het om mensen gaat, sociaal, gaat het allemaal heel langzaam… Volgende keer behandelen we Don Carlos van Verdi, vanuit het machtsprincipe van Filips II. We kunnen natuurlijk ook suf zeuren over het liefdesleven van Elizabeth, maar dat is niet interessant. Daar weten de vrouwen alles al van.”

Als de laatste cursist het zaaltje verlaten heeft, oogt Johan van der Kooi tevreden: ,,Misschien dat we volgend seizoen een extra operavoorstelling naar Emmen kunnen halen.”