Heden & Verleden
Door Richard Zuiderveld

Even onbereikbaar

De schoolbel gaat en een kudde tieners sjokt mijn lokaal binnen. We groeten elkaar en maken geintjes, maar de sfeer slaat om als er afscheid genomen moet worden van de telefoons. Oordopjes gaan uit, laatste berichtjes worden getypt en dan gaat hij toch echt in de tas.

De eerste afkickverschijnselen treden op na een kwartier. Handen trillen, leerlingen voelen in hun broekzak, of swypen langs papieren bladzijdes. De nood is soms zo hoog dat iemand stiekem onder de tafel loert. Als ik het toestel zie neem ik het in, om later te horen dat dezelfde leerling twee reservetelefoons heeft.

De angst om te scheidden van je smartphone heeft zelfs een wetenschappelijke naam: nomofobie.

Even geen toegang tot Instagram, Snapchat of het maken van memes is een ramp! Toch? Als pubers moeten kiezen tussen het afstaan van een nier of hun smartphone dan is de keuze snel gemaakt. 
Ik ben fan zelf van de telefoonvrije klas. Je kunt namelijk niet wegdromen bij een verhaal als je beeldscherm flikkert of je concentreren op een toets als je telefoon trilt. Even geen sociale media, maar echt contact. Soms sta je voor schut of ben je een held, je gaat onderuit en krabbelt weer op. Daar hoeven geen foto’s of filmpjes van, want succes en verdriet deel je in het moment.

Maar hoe onbereikbaar ben ik als docent? Tegenwoordig blijft het werk altijd doorgaan. Zo ging mijn telefoon eens op een vrijdagavond. Ik nam op en kreeg meteen de volle laag. Een ouder was het er niet mee eens dat zijn dochter niet mocht opstromen naar een hoger niveau. De benamingen voor mij en mijn collega’s zal ik hier maar niet beschrijven. Ik vroeg beleefd om op een ander moment terug te bellen, maar heb niets meer van hem gehoord.

Dit is maar één voorbeeld. In het onderwijs is de grens tussen vrije tijd en werk vaker vaag. Ouders hebben toegang tot mijn nummer en kunnen altijd vragen stellen, maar ook boos bellen of appen. Dit gebeurd dan meestal in een opwelling.

Ik merk dat ik zelf ook ouders of collega’s bel na werktijd en er zijn zelfs docenten die dagelijks communiceren met leerlingen en ouders via appgroepen. Ze zijn super toegankelijk, maar is dit goed?

Het lijkt me voor veel beroepen belangrijk om hierover na te denken. Misschien kunnen we het voorbeeld volgen van medewerkers in de gehandicaptenzorg. Zij zijn de eersten in ons land met het Recht op Onbereikbaarheid. Ze hoeven in hun vrije tijd niet meer te reageren op berichten over werk. Wat mij betreft volgt het onderwijs ook. Geen telefoons in de klas en na zeven uur niet meer reageren op berichten. Het medicijn tegen nomofobie is het oefenen in onbereikbaar zijn.