45 kilo springstof 'blaast' torens GZI bij Emmen omver: 'Trots dat explosie veilig is verlopen'

De 100 meter hoge torens van de voormalige gaszuiveringsinstallatie (GZI) tussen Emmen en Klazienaveen zijn zaterdagmorgen met een knal neergehaald. De springmeester heeft 45 kilo springstof gebruikt.

De explosie is het sluitstuk van de sloop van de ruim 30 jaar oude installatie. De GZI maakt plaats voor een zonnepark en een waterstoffabriek. Dat is zaterdag gezegd door energiehubmanager René Jansen van de NAM, de eigenaar van de installatie. Jansen was een van de sprekers op een bijeenkomst, ter gelegenheid van het neerhalen van de torens, in Motel van der Valk Emmen.

Live meekijken op grote schermen

Medewerkers en oud-werknemers van de NAM en de GZI, (voormalige) buurtbewoners en andere genodigden konden in een zaal van het motel droog en op veilige afstand op meerdere grote schermen de explosie van de fakkel en de toren live zien. Twee minuten voor de ontploffing klonken harde toeters, even later een knal. In het motel klonk luid applaus.

De GZI-fabriek, de grootste van de NAM, sluit omdat het operationeel houden van de installatie niet langer rendabel meer is. De fabriek opende in 1987 de deuren om het gas uit om en nabij de vijftien velden in Zuidoost-Drenthe en Twente te ontzwavelen. Op deze manier ontstond er een kwalitatief beter product. Op acht januari 2018 ging de knop om en was de fabriek officieel buiten gebruik. De verlichte fakkel en de toren vormden tot zaterdag markante herkenningspunten in de skyline tussen Emmen en Klazienaveen.

Verzet tegen komst fabriek

De 51-jarige Marcel Wisman, geboren en getogen in Nieuw-Dordrecht, kan zich nog goed herinneren dat de GZI-installatie werd gebouwd. ,,Ik was toen twaalf jaar.” Hij is ook naar de bijeenkomst gekomen. Zijn vader Gerrit Wisman heeft zich jarenlang verzet tegen de komst van de fabriek, die vlakbij Nieuw-Dordrecht is gebouwd.

Vader Wisman was voorzitter van Plaatselijk Belang Nieuw-Dordrecht. In de zaal van het motel staan maquettes van oude kranten, vader Wisman is te zien op een pagina van de Bouwkrant uit 1983. ,,Hij maakte zich zorgen over de veiligheid van de dorpsbewoners. We wisten niet wat het was. Onze vader wilde alles weten. Hij ging niet zomaar akkoord. Maar toen vader overtuigd was dat het bewezen niet gevaarlijk was, vond hij het uiteindelijk goed.”

Mooi bosje aan overgehouden

Marcel Wisman is met zijn jongere broer Arjan (45) naar de bijeenkomst in Van der Valk gekomen. ,,De fabriek stonk soms wel een beetje en de installatie gaf ook extra licht”, herinneren de broers zich. ,,Verder viel de overlast mee. We hebben er een mooi bosje aan overgehouden tegenover de school. Dat bosje heeft de NAM ter compensatie aangelegd. Mijn vader wilde dat ook.” Wisman senior (82) is zelf niet aanwezig om het historische moment mee te maken. Opa Wisman is bij zijn dochter Rineke, die vlak over de grens in Duitsland woont. ,,Zijn kleindochter viert haar eerste schooldag. Dat vindt hij belangrijker. Maar vader was er anders graag bij geweest.”

Wat gaat met het terrein gebeuren?

Energiehubmanager Jansen van de NAM kreeg direct na de explosie het woord. ,,Ik ben trots dat ik voor de NAM werk. Ik ben ook trots, omdat we de twee torens veilig naar beneden hebben gehaald.” Volgens Jansen wordt sinds twee jaar nagedacht met de gemeente, provincie en universiteiten over een nieuwe bestemming voor de voormalige locatie van de GZI. ,,13 hectare wordt gebruikt voor een zonnepark. Daar beginnen we mee. Daarna doen we twee vervolgstappen. We willen eerst waterstof gaan produceren voor bijvoorbeeld de bussen van Qbuzz en later mogelijk ook de bedrijven van Emmtec voorzien van waterstofgas in plaats van methaan.”